Zielony reset – co natura robi z mózgiem?
Wchodzimy do lasu. Pachnie igliwiem i mokrą ziemią. Szyszki leżą jakby przypadkiem w rządkach – idealne do przeliczenia. Gdzieś obok wystaje pień na który warto się wspiąć i rozpościera się miękki i zielony mech po którym przeszłoby się boso.
Bo las to nie tylko idealne miejsce do wyciszenia i zbierania jagód. To prawdziwa siłownia dla mózgu dziecka – tego wrażliwego, nadreaktywnego, ciekawskiego, neurotypowego i neuroróżnorodnego.
Zacznijmy od konkretów. Kontakt z naturą:
-
redukuje stres i napięcie,
-
poprawia koncentrację – nawet u dzieci z ADHD,
-
stymuluje zmysły i układ przedsionkowy,
-
obniża poziom kortyzolu – hormonu stresu,
-
reguluje emocje i poprawia nastrój.
Czyli: jedno wyjście do lasu = naturalna terapia sensoryczna, emocjonalna i poznawcza. I to wszystko za darmo, bez recepty.
ADHD + las = naturalny regulator
Dzieci z ADHD mają często trudność z „wyhamowaniem”. Ich mózgi pracują na wysokich obrotach, a system filtracji bodźców jest… no cóż, niezbyt szczelny.
Tymczasem badania pokazały, że nawet 20 minut spaceru w parku znacząco poprawia funkcje uwagi u dzieci z ADHD – bardziej niż spacer po mieście czy czas w pomieszczeniu. Przyroda działa jak naturalny filtr – wycisza, ale nie odcina. Daje bodźce, ale nie przytłacza.
Spektrum autyzmu: co daje las?
Dla dzieci w spektrum przyroda może być jak bezpieczny kokon – przewidywalny, sensorycznie bogaty, ale nieprzytłaczający. Zamiast jaskrawych świateł i hałaśliwych bodźców – zapach liści, szelest trawy, ciepło słońca na policzku.
Niektóre dzieci w spektrum szczególnie dobrze reagują na:
-
faktury i dźwięki natury – które regulują układ nerwowy,
-
powtarzalne aktywności (układanie kamyków, zbieranie liści),
-
przestrzeń bez społecznego napięcia – w lesie nie trzeba rozumieć reguł zabawy grupowej.
Układ nerwowy dziecka potrzebuje poczucia bezpieczeństwa, by się rozwijać. Natura daje to poczucie.
Mózg i zmysły – natura jako integrator sensoryczny
Dr Jean Ayres, twórczyni teorii integracji sensorycznej, pisała:
„Zmysły są podstawą zdolności uczenia się. Kiedy dziecko może je wykorzystywać w działaniu, rozwija się najlepiej.”
A teraz wyobraź sobie dziecko w lesie: skacze po kamieniach (koordynacja), dotyka kory drzewa (czucie głębokie), słucha ptaków (uwaga słuchowa), układa szyszki (organizacja przestrzenna), oddycha głęboko (regulacja emocji).
Las leczy (i uczy!)
W Finlandii i Japonii istnieją programy tzw. „leśnych przedszkoli”. Na szczęście w Polsce już też! Dzieci uczą się tam matematyki przez mierzenie patyków, czytania przez układanie słów z kamieni, emocji przez rozmowę o tym, co czują, słysząc deszcz.
My sami też możemy to robić – w weekend, po szkole, po pracy. Bez wielkich planów.
Jak to wygląda u nas?
Moja córeczka potrafi przez 20 minut siedzieć w mchu i budować dom dla dżdżownicy lub drogę dla mrówek. Mój starszy syn wymyśla mapy skarbów i uczy siostrę rozpoznawać liście. Po każdej leśnej wyprawie widzę różnicę. Są spokojniejsi. Jedzą z apetytem. Śpią lepiej. Wylatane, wybiegane ale nie przebodźcowane dzieci!
I ja też. Bo las działa nie tylko na dziecięcy mózg.
Co możemy robić z dzieckiem w lesie żeby urozmaicić ten czas?
-
Zabawa w detektywa – „Znajdź coś, co szeleści, coś, co jest miękkie i coś, co pachnie!”
-
Szukanie śladów zwierząt – czy to możliwe, że przechodził tędy lis?
-
Rysowanie patykiem na ziemi – rozwój grafomotoryki
-
Wymyślanie historii – „Kto mieszka pod tym kamieniem?”
-
Las jako tor przeszkód – rozwój dużej motoryki
-
Leśny alfabet – układanie liter z gałązek
-
Zbieranie liści i szyszek do domowego zielnika
-
Liczenie szyszek, mierzenie patyków, ważenie kamieni – matematyka z życia
